Płacę przez PayU

dział medyczny

Dział medyczny

ODLEŻYNA (decubitus) pochodzi od łacińskiego ,,decubare”- leżeć chorym. Najważniejszym czynnikiemimage001 powstawania odleżyn jest ucisk dlatego w znaczeniu medycznym określa wrzód odciskowy, wrzód wygnieciony, ranę wrzodową lub owrzodzenie ciśnieniowe. Jest martwicą tkanki umiejscowionej na wypukłych częściach układu kostnego. Powstaje na skutek miejscowego niedokrwienia spowodowanego długotrwałym uciskiem na naczynia tętnicze i żylne powodującym zamknięcie ich światła. Efektem jest uszkodzenie górnej warstwy aż do tkanki mięśniowej a w ciężkich przypadkach również martwica kości.

Mimo iż umiemy typować pacjentów najbardziej zagrożonych ryzykiem powstania ran i znamy wiele metod profilaktycznych odleżyna jest częstym i poważnym powikłaniem występującym u pacjentów unieruchomionych przez długi czas.

Rany są przyczyną dodatkowego cierpienia i wielu powikłań. Sprawiają, że chory organizm, który powinien zwalczać pierwotną chorobę musi walczyć z nową, bolesną dolegliwością. Istotnie podnoszą koszty leczenia. Szczególnie predysponowane do powstania odleżyn są osoby: ze znacznie ograniczoną ruchomością, nietrzymające moczu i kału, z niskim stanem świadomości, złym stanem fizycznym, złym stanem skóry, w podeszłym wieku, oraz cierpiące na choroby współistniejące.

Najczęstsze miejsca powstawania odleżyn to skóra leżąca powyżej wyniosłości kostnych o skąpym podścielisku łącznotkankowym, np. okolica stawu łokciowego, bioder, pięty, kostek miejsca azewnętrznych oraz okolica krzyżowo-lędźwiowa. Ponad 95% przypadków odleżyn rozwija się w dolnych częściach ciała.
czestotliwosc aOdleżyny wymagają ścisłej diagnostyki, leczenia i pielęgnacji. Leczenie uszkodzeń skóry jest przedmiotem wielu specjalności medycznych: chirurgia, dermatologia, pediatria, geriatria, medycyna rodzinna. Tradycyjne leczenie rany o powierzchni ok. 17cm2 trwa zwykle (bez powikłań) ok. 120 dni. Przy zastosowaniu pełnego standardu zapobiegania i leczenia odleżyny okres ten wynosi 45 dni.

Odleżyny wykazują ścisły związek ze zwiększoną śmiertelnością. Właściwe prowadzone leczenie często rokuje zagojeniem rany. Ryzyko śmierci pacjenta w starszym wieku z gojącymi się odleżynami wzrasta czterokrotnie, a jeśli odleżyny się nie goją, to wzrost ryzyka jest sześciokrotny. Terapia odleżyn musi uwzględniać działania zmierzające do wyeliminowania czynników ryzyka, co prawdopodobienstwo apolega na optymalizacji i wprowadzeniu zmienności ucisku. Zagrożeni powstaniem odleżyn są pacjenci w każdym wieku a ocena ryzyka ich powstania należy przeprowadzać systematycznie i weryfikować wg. aktualnego stanu pacjenta. Skóra jest naszym największym organem. Pokrywa, osłania ustrój i oddziela go od środowiska. U osób dorosłych ogólna powierzchnia skóry wynosi od 1,5 do 2 m2, jej średnia grubość to 0,5 do 5 mm, waży przeciętnie od 8 do 20 kg co stanowi najczęściej ok. 1/6 wagi ciała. Oprócz udziału w istotnych dla życia procesach metabolizmu i homeostazy, zadaniem skóry jest ochrona narządów wewnętrznych przed działaniem czynników środowiskowych. Skóra jest najbardziej złożonym narządem organizmu ludzkiego. Trudno sobie wyobrazić strukturę lepiej dostosowaną do stawienia odporu różnorodnym czynnikom zewnętrznym: chroni nas przed: zakażeniem bakteriami, grzybami, wirusami, przed czynnikami mechanicznymi, termicznymi, chemicznymi i promieniowaniem świetlnym. Zapewnia prawidłowe warunki środowisku wewnętrznemu organizmu (homeostazę). Poza tym pełni funkcje: czuciowe (ciepła, bólu, dotyku), ekspresyjną (wyraża stany emocjonalne), resorpcyjną (chłonie wodę), magazynową (gromadzi m.in. składniki odżywcze). Płynnie reguluje ciepłotę naszego organizmu i bierze udział w procesie przemiany materii. Aby skóra była zdrowa należy utrzymać jej naturalne wymagania sferyczne ponieważ ich niekorzystne zmiany skutkują jej szybką destrukcją. Niekorzystny wpływ czynników może już po upływie ok.30 minut skutkować powstaniem rany. Gdy powstaje odleżyna natrafiamy na kolejne niebezpieczeństwo: ZAKAŻENIE spowodowane zanieczyszczeniem tkanek toksynami powstającymi w ranie lub dostaniem się z zewnątrz przez ranę zanieczyszczeń, bakterii czy wirusów. Stan miejscowy szybko przechodzi w zakażenie ogólnoustrojowe, które zagraża bezpośrednio życiu pacjenta. Według niektórych danych 100% polskich odleżyn szpitalnych to odleżyny zainfekowane. Dlatego profilaktyka odleżyn i natychmiastowa reakcja na ich powstanie jest podstawowym obowiązkiem osób sprawujących opiekę nad chorym.Gojenie odleżyny jest procesem odtwarzania ciągłości tkanek i zawsze skutkuje wytworzeniem blizny.

Fizjologiczny przebieg procesu leczenia rany dzielimy na trzy główne okresy:
faza wysięku lub zapalenia - trwa do 3 dni od powstania urazu. Pojawia się obrzęk z dużym wysiękiem. Następuje wzmożony napływ krwi do miejsca zapalnego. Zachodzące procesy fizjologiczne mają na celu oczyszczenie rany i usunięcie zniszczonych tkanek. Rany płuczemy płynami antyseptycznymi oraz solą fizjologiczną lub stężoną (nie należy stosować wody utlenionej). Brzegi rany można pokryć maścią obojętną (np. cynkowa lub tranowa).
faza ziarninowania lub wzrostu - trwa przez kolejne 14 dni. Charakteryzuje się wzrostem komórkowym, ilość wysięku zmniejsza się i powstaje nowa tkanka zwana ziarniną. Stosujemy miejscowo leki pobudzające gojenie a następnie tworzenie się naskórka (balsam peruwiański, balsam Szostakowskiego, Alantoina, Decubitol – na nieuszkodzoną skórę). Zwracamy szczególną uwagę na niedopuszczenie do uszkodzeń ziarniny i nowo tworzonej skóry.
faza dojrzewania i bliznowacenia - komórki migrujące z brzegów rany pokrywają ziarninę i tworzą nowy naskórek. W nowo powstałej tkance zmieniają się proporcje zawartości fibroblastów i kolagenu, co wpływa na zmiany kształtu i wytrzymałość tkanki. Procesy te przebiegają często przez wiele miesięcy i czas ten uzależniony jest bezpośrednio od wielkości uszkodzeń, kondycji pacjenta i warunków w jakich jest on leczony. Czynniki fizyczne tworzące odleżynę:
1.    ODDZIAŁYWANIE SIŁ STATYCZNYCH,
2.    ODDZIAŁYWANIE SIŁ DYNAMICZNYCH,
3.    TEMPERATURA I WILGOTNOŚĆ.ad.1 ODDZIAŁYWANIE SIŁ STATYCZNYCH
 
Siła statyczna tworzy jednostajny ucisk, wywołujący nadmierne obciążenie ciśnieniowe tkanek. Wartość ucisku jest wypadkową masy pacjenta i powierzchni na jaką oddziałuje. Rozróżniamy ucisk powierzchniowy i głęboki będący kumulacją działania sił powierzchniowych. Ciało chorego wywiera nacisk na podłoże (najczęściej gąbkowy materac statyczny) jednocześnie materac wywiera przeciwny nacisk i gdy masa ciała koncentruje się na wypukłościach kostnych (np. na kości ogonowej) to lokalnie ucisk jeszcze bardziej wzrasta tworząc siły blokujące przepływ krwi w przyległych naczyniach i tkanki znajdujące się pomiędzy podłożem a wyniosłościami kostnymi ulegają ściśnięciu. Ucisk zatrzymuje przepływ krwi w skórze i drobne naczynia krwionośne nie mogą zaopatrywać komórek w tlen oraz składniki odżywcze - niedotlenione komórki obumierają. Z drugiej strony produkty przemiany materii nie są odprowadzane, zbierają się więc w tych miejscach toksyny, zatruwając tkanki. Przewlekły ucisk powoduje zniszczenie tkanek. Im dłużej trwa, tym bardziej rośnie niebezpieczeństwo uszkodzenia skóry; ucisk trwający dłużej niż 2-3 godziny powoduje nieodwracalne zmiany (czasem wystarczy kilkadziesiąt minut)- powstaje odleżyna.

Jaka wartość ucisku skóry jest dopuszczalna?

32mmBadania wykazały, że ciśnienie zapewniające przepływ krwi w zdrowych naczyniach włosowatych wynosi 32 mmHg. Sądzono, że zachowanie tej wartości zapewnia doprowadzenie tlenu i składników odżywczych do tkanek skóry. Ale dowiedziono, że istotne są też wartości ciśnienia panującego w środkowej części włośniczek (wartość ok. 20 mmHg) oraz ciśnienia żylnego (wartość ok. 12 mmHg), które zapewnia odtransportowanie produktów przemiany materii. Uciski większe od przedstawionych wartości zamykają światło żył i tętnic spowalniając przepływ krwi lub zatrzymując jej obieg. Upośledzenie odpływu limfatycznego jest skutkiem działania sił o wartości ok. 60 mmHg. U osób chorych i starszych przedstawione wartości są mniejsze.

Laboratoryjne stosując najnowocześniejsze materace statyczne i wykorzystując maksymalną powierzchnię ciała dla podtrzymania jego masy, udało się obniżyć powierzchniową (styczną) wartość ucisku do 17 mmHg. Wykazano, że siły zewnętrzne kumulują się i ucisk tkanek wewnątrz ciała jest do 3 do 5 razy większy niż zewnętrzna siła wywierana na powierzchnię skóry. Uwzględniając tą kumulację sił w tkankach wewnętrznych obliczono, że zewnętrzna siła trawałego ucisku statycznego skóry nie może przekraczać wartości 10 mmHg.

Wewnętrzna kumulacja sił ucisku.
 image017Dla dokonania pełnej oceny procesu zatrzymania przepływu krwi i określenia wartości działających sił wykorzystano sensory silikonowe, umiejscowione w kolejnych warstwach ciała ludzkiego, co umożliwiło obserwację wartości sił nacisku i ich rozkładu w różnych warstwach tkanek. Pomiary wykazały, że na skutek stałego ucisku zewnętrznej powierzchni skóry powstają w jej wnętrzu siły mające zwielokrotnioną wartość. Powierzchnia naszego ciała jest zbyt mała wobec jego masy aby długotrwale i bezpiecznie mogło ono leżeć w bezruchu. Dlatego w terapii odleżyn nie można, korzystać z materacy statycznych ponieważ nie są one w stanie zredukować ucisku do wymaganych fizjologicznie wartości. U osób zdrowych problem ucisku statycznego nie występuje ponieważ nie pozostają one nieruchome. Bezwiednie stosują zmienne ciśnienie: siadając lub kładąc się wytwarzają ucisk, wstając lub obracając się na bok zmieniają siłę tego ucisku i jego miejsce. Nawet stojąc i czekając “przebieramy” nogami.
 image019


Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu oraz polityki prywatności.
Używamy plików cookies i podobnych technologii w celu realizacji usług, reklamy, statystyk, optymalizacji. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Kopiowanie dla celów komercyjnych, bez naszej naszej pisemnej zgody jest zabronione.